Het slechte geweten van Vlaanderen. Aflevering 4: Creatief met Conscience
door Kevin Absillis | Feuilleton over het racisme van Hendrik Conscience (1812-1883)

De interventies van de Van Nu en Straks-ers hebben het vel van Conscience niet kunnen redden. De man die zijn volk leerde lezen werd vanaf de jaren 1920 verder ingelijfd door dat deel van de Vlaamse beweging dat zich zou verliezen in essentialistische illusies rond volk, manhaftigheid, ongerepte tradities en, daarmee almaar onlosmakelijker verbonden, raszuiverheid.…

Het slechte geweten van Vlaanderen. Aflevering 3: Stammenstrijd versus klassenstrijd
door Kevin Absillis | Feuilleton over het racisme van Hendrik Conscience (1812-1883)

De bovenstaande reconstructie lokt de vraag uit waar en wanneer met de thans zo vanzelfsprekende associatie tussen Conscience en racisme een begin werd gemaakt. Welnu, de vroegste sporen ervan zijn aan te treffen nauwelijks enkele jaren na de dood van de schrijver. Een voorbeeld bevat de rubriek ‘Tap in, tap uit’ die Jules De Bleye…

Het slechte geweten van Vlaanderen. Over het racisme van Hendrik Conscience (1812-1883)
door Kevin Absillis | Feuilleton aflevering 1 en 2

Doodgeknuffeld door rechtse krachten en verketterd door intellectuelen en kunstenaars: ziedaar het lot van Hendrik Conscience in Vlaanderen. Meer dan tweehonderd jaar na zijn geboorte is de schrijver, ooit uitbundiger gevierd dan de Rode Duivels vandaag, verveld tot een symbool in een aanslepende cultuuroorlog. Intussen durft geen weldenkend mens zijn boeken nog open te slaan…

De getemde leraar. Wat Nederlandse schoolromans ons over het onderwijs kunnen leren
door Anouk Zuurmond

Toen het afgelopen voorjaar de keukentafel plotseling het klaslokaal werd, ontstonden er levendige discussies over het doel van onderwijs en de rol van de school in de samenleving. Met het sluiten van de scholen merkten veel kinderen en ouders, die zich thuis opeens als leerling en leraar moesten gedragen, dat ‘het eigene’ van de school…

‘Vijg die ik ben’. Een postkoloniaal onderzoek naar de white savior in Het dwaallicht
door Bart van Haaster

In De canon onder vuur uit 1991 pleiten literatuurwetenschappers Ernst van Alphen en Maaike Meijer voor een ideologiekritische Nederlandse letterkunde. De ideologiekritiek die tot dan toe is bedreven, beperkte zich ‘voornamelijk tot theoretische verhandelingen’ en leidde ‘zeer weinig tot kritische interpretaties van concrete literaire werken’ (8). Om de Nederlandse letterkunde aan te vullen met een…

Schutter zonder munitie: bij het boekenweekessay van Özcan Akyol
door Jeroen Dera

Begin maart kreeg Özcan Akyol de pennen in beweging met zijn polemische boekenweekessay Generaal zonder leger. In dat boekje, voor een deel gebaseerd op eerdere columns van de auteur, trekt Akyol van leer tegen de in zijn ogen elitaire boekenwereld. De opvattingen van de rebelse dwarsdenker verdwenen echter al snel naar de achtergrond door de…

POËZIEVERGETELHEID – De feilen van De Keizers Verweybiografie
door Johan Sonnenschein

Literaturvergessenheit – die heideggervariatie dringt zich op na lezing van Als een meeuw op de golven. Albert Verwey en zijn tijd (2017) van Madelon de Keizer. De term is gemunt door Aukje van Rooden in haar essay Literatuur, autonomie en engagement (2016), dat dit jaar verscheen in een Engelse editie. In het spoor van vooral…

Dichter bij de regenboog. De poëtica van Harry Mulisch in ‘Wat poëzie is’
door Bart van Haaster en Thijs Joores

Wie aan Harry Mulisch denkt, denkt aan de romanschrijver. Toch heeft hij ook een aardig aantal poëziebundels op zijn naam staan, waaronder Wat poëzie is: een leerdicht (1978). Zoals deze titel en ondertitel suggereren, leert Mulisch in dit werk de lezer wat de dichtkunst eigenlijk is. Dit betekent dat hij een poëtica, oftewel zijn ideeën…

‘Wollt Ihr den totalen Fußball?’ Over (anti-)nationalistische herinneringen aan ’88 (2)
door Niels Mulder

Frank J. Lechner stelt in zijn artikel ‘ Imagined communities in the global game’ dat er rond 2000 een deconstruerend discours opkomt over het Nederlandse nationale voetbalteam (Lechner, 2007, p. 222). Dat deconstruerende discours bestaat volgens Lechner in verschillende vormen; één daarvan kwam aan bod kwam in het eerste deel van dit tweeluik: de expliciete…