‘Vijg die ik ben’. Een postkoloniaal onderzoek naar de white savior in Het dwaallicht
door Bart van Haaster

In De canon onder vuur uit 1991 pleiten literatuurwetenschappers Ernst van Alphen en Maaike Meijer voor een ideologiekritische Nederlandse letterkunde. De ideologiekritiek die tot dan toe is bedreven, beperkte zich ‘voornamelijk tot theoretische verhandelingen’ en leidde ‘zeer weinig tot kritische interpretaties van concrete literaire werken’ (8). Om de Nederlandse letterkunde aan te vullen met een…

Schutter zonder munitie: bij het boekenweekessay van Özcan Akyol
door Jeroen Dera

Begin maart kreeg Özcan Akyol de pennen in beweging met zijn polemische boekenweekessay Generaal zonder leger. In dat boekje, voor een deel gebaseerd op eerdere columns van de auteur, trekt Akyol van leer tegen de in zijn ogen elitaire boekenwereld. De opvattingen van de rebelse dwarsdenker verdwenen echter al snel naar de achtergrond door de…

POËZIEVERGETELHEID – De feilen van De Keizers Verweybiografie
door Johan Sonnenschein

Literaturvergessenheit – die heideggervariatie dringt zich op na lezing van Als een meeuw op de golven. Albert Verwey en zijn tijd (2017) van Madelon de Keizer. De term is gemunt door Aukje van Rooden in haar essay Literatuur, autonomie en engagement (2016), dat dit jaar verscheen in een Engelse editie. In het spoor van vooral…

Dichter bij de regenboog. De poëtica van Harry Mulisch in ‘Wat poëzie is’
door Bart van Haaster en Thijs Joores

Wie aan Harry Mulisch denkt, denkt aan de romanschrijver. Toch heeft hij ook een aardig aantal poëziebundels op zijn naam staan, waaronder Wat poëzie is: een leerdicht (1978). Zoals deze titel en ondertitel suggereren, leert Mulisch in dit werk de lezer wat de dichtkunst eigenlijk is. Dit betekent dat hij een poëtica, oftewel zijn ideeën…

‘Wollt Ihr den totalen Fußball?’ Over (anti-)nationalistische herinneringen aan ’88 (2)
door Niels Mulder

Frank J. Lechner stelt in zijn artikel ‘ Imagined communities in the global game’ dat er rond 2000 een deconstruerend discours opkomt over het Nederlandse nationale voetbalteam (Lechner, 2007, p. 222). Dat deconstruerende discours bestaat volgens Lechner in verschillende vormen; één daarvan kwam aan bod kwam in het eerste deel van dit tweeluik: de expliciete…

PAUW Academy: Nederlandse identiteit gelezen via literatuur

Het Sociaal Cultureel Planbureau constateerde onlangs in het rapport Denkend aan Nederland dat taal hetgeen is wat de Nederlanders als het meest typerend ervaren. Op 1 juli 2019 namen RMA-studenten de studio van het televisieprogramma Pauw over om aandacht te besteden aan de Nederlandse taal en identiteit. De opname van PAUW Academy laat zien hoe literatuur die taal gebruikt…

De horizon of de huiskamer. Over literaire sciencefiction in Nederland
door Aukje van Hout

In de Kunsthal in Rotterdam is tot en met 30 juni dit jaar de expositie Science Fiction. A Journey Into the Unknown te zien. 850 unieke objecten geven een gedetailleerd en omvangrijk overzicht van ruim honderd jaar sciencefiction, ‘een razend populair genre’, aldus de website van de Kunsthal. De aanwezigheid van sciencefiction in de populaire…

Lucebert en zijn oorlogsverleden | presentatie Door de schaduwen bestormd: reflecties op de controverse rond de oorlogsjaren van Lucebert
door Yi Fong Au en Tommy van Avermaete

“Dichter Lucebert was nazi-sympathisant,” kopte NRC op 8 februari 2018. Plotseling was Lucebert weer even alomtegenwoordig in de Nederlandse kranten, cultuurbijlagen en op literaire websites. Aanleiding hiervoor was de publicatie van Wim Hazeus biografie van de dichter en kunstenaar, die met zijn poëtische experiment en engagement na de oorlog tot de verbeelding sprak en snel…

‘Als ijs van bevroren inkt’: Vrouwelijk auteurschap in Wim Hofmans Zwart als inkt is het verhaal van Sneeuwwitje en de zeven dwergen
door Janina Vesztergom

Volgens de bekende kinderpsycholoog Bruno Bettelheim zijn sprookjes een van de belangrijkste middelen waarmee cultureel erfgoed zowel bemiddeld als bewaard kan worden. Deze behoudende functie van sprookjes gaat soms echter gepaard met het bestendigen van ideeën en attitudes die al door verschillende kritische (literaire) benaderingen, bijvoorbeeld door feminisme of genderstudies, in twijfel zijn getrokken. Hoewel…