Vensters op de wereld 1: De Nederlandstalige literatuur bekeken vanuit de DDR
door Ulrike Burki

Der DDR-Bevölkerung ein Fenster zur Welt bieten – De DDR-bevolking een venster op de wereld bieden. Dat was het motto van de DDR-uitgeverij Volk und Welt. Vanaf 1961 tot nog na de val van de muur was Volk und Welt de belangrijkste uitgeverij voor internationale literatuur in Oost-Duitsland. In het fonds verschenen opvallend veel vertalingen…

Podcast aflevering 5: Leest spreekt – over de studie van de vroege literaire Vlaamse Beweging
met Janneke Weijermars en Kevin Absillis

Niet elke dag wordt de auteur van een academisch artikel over literatuur uitgenodigd om het er in een radioprogramma over te hebben, maar begin dit jaar overkwam het Kevin Absillis toen hij op Platform Leest zijn reeks over Hendrik Conscience aan het publiceren was. Het zegt iets over de positie van Conscience in de Vlaamse samenleving, maar natuurlijk ook over het onderwerp van…

Het slechte geweten van Vlaanderen. Coda: Over splinters, balken en het oog van de gewetensbezwaarden
door Kevin Absillis | Feuilleton over het racisme van Hendrik Conscience (1812-1883)

Dit feuilleton begon bij de kwalijke reputatie waar Hendrik Conscience mee zit opgescheept. De oorzaak zocht ik in het ideologische misprijzen van de literaire poortwachters van nu én, daarmee onlosmakelijk verbonden, in de toe-eigening van zijn schrijverschap door rechtse en extreemrechtse Vlaams-nationalisten. Met name de politieke recuperatie door deze nationalisten pakt extra nadelig uit vanwege…

Het slechte geweten van Vlaanderen. Aflevering 9: Eigen volk eerst? – Bevindingen
door Kevin Absillis | Feuilleton over het racisme van Hendrik Conscience (1812-1883)

In 1992 suggereerde Lode Wils in Van Clovis tot Happart losweg dat Hendrik Conscience mee aan de basis lag van de ‘vreemdelingenfobie’ van het Vlaams Blok. Alsof de negentiende-eeuwse schrijver de Vlaming een vreemdelingenallergie had aangekweekt die op 24 november 1991 tot een pijnlijke uitbarsting was gekomen in Vlaamse stemhokjes. Op die bewuste dag, geboekstaafd…

Het slechte geweten van Vlaanderen. Aflevering 8: Italianen te Antwerpen – Over Simon Turchi (1859)
door Kevin Absillis | Feuilleton over het racisme van Hendrik Conscience (1812-1883)

Simon Turchi of de Italianen te Antwerpen (1859) speelt zich in af in het zestiende-eeuwse Antwerpen, waar zich op dat ogenblik – de titel geeft het al weg – massaal Italianen komen vestigen. Ook andere buitenlanders trouwens. We schrijven 1550 en dus nog wel enkele jaren voordat religieuze twisten de lokale economie zouden ontwrichten. Na…

Tekenen des tijds 2: De jeugdserie ‘De Kat’ als graadmeter van het milieubewustzijn in de vroege jaren zeventig
door Geert Buelens

Het was de term ‘ecoterrorist’ die mijn aandacht trok. De Kat, mijn lievelingsserie uit de jaren zeventig, uitgezonden door de zeker toen nog erg gezagsgetrouwe Vlaamse openbare omroep, ging over een ecoterrorist? De anonieme, zich als The Belgian Bear identificerende auteur van de introtekst bij de reeks op de Internet Movie Database zegt er meteen bij dat…

Het slechte geweten van Vlaanderen. Aflevering 7: “In het vrye Gent zyn alle menschen broeders” – Over Jacob van Artevelde (1849)
door Kevin Absillis | Feuilleton over het racisme van Hendrik Conscience (1812-1883)

Jacob van Artevelde is de tweede grote roman waarin Conscience inzoomt op de ‘welvarende Vlaamse steden uit de middeleeuwen’. De Antwerpse uitgever Buschmann goot de meer dan zevenhonderd bladzijden in drie fraaie boekdelen met als extraatje een uitvouwbare kaart van het oude Gent. In de roman maakt de lezer kennis met het op historische bronnen…

Het slechte geweten van Vlaanderen. Aflevering 6: “Door de gunstigste gastvryheid aengelokt” – Over De Leeuw van Vlaenderen (1838), De Boerenkryg (1853) en Batavia (1858)
door Kevin Absillis | Feuilleton over het racisme van Hendrik Conscience (1812-1883)

De Leeuw van Vlaenderen, het kan kennelijk nooit genoeg herhaald worden, is een lofzang op de stedelijke burgerelite die zich in de veertiende eeuw aan het losmaken was van feodale beperkingen.[1] Van deze emancipatie zijn Jan Breydel (the muscles) en Pieter Deconinck (the brains) de belichaming. De titel van de roman is dan ook een…

Het slechte geweten van Vlaanderen. Aflevering 5: Racismen
door Kevin Absillis | Feuilleton over het racisme van Hendrik Conscience (1812-1883)

Hendrik Conscience is na zijn dood dus verwikkeld geraakt in een botte ideeënstrijd, die vandaag een schaduw over zijn oeuvre werpt. Dat oeuvre staat in intellectuele kringen bekend als grondig fout en het hoofdbestanddeel van het probleem heet afwisselend rassenhaat, racisme, xenofobie of vreemdelingenfobie. Veel nauwkeuriger worden de aantijgingen zelden geformuleerd, en definities van deze…