Het slechte geweten van Vlaanderen. Aflevering 8: Italianen te Antwerpen – Over Simon Turchi (1859)
door Kevin Absillis | Feuilleton over het racisme van Hendrik Conscience (1812-1883)

Simon Turchi of de Italianen te Antwerpen (1859) speelt zich in af in het zestiende-eeuwse Antwerpen, waar zich op dat ogenblik – de titel geeft het al weg – massaal Italianen komen vestigen. Ook andere buitenlanders trouwens. We schrijven 1550 en dus nog wel enkele jaren voordat religieuze twisten de lokale economie zouden ontwrichten. Na…

Het slechte geweten van Vlaanderen. Aflevering 7: “In het vrye Gent zyn alle menschen broeders” – Over Jacob van Artevelde (1849)
door Kevin Absillis | Feuilleton over het racisme van Hendrik Conscience (1812-1883)

Jacob van Artevelde is de tweede grote roman waarin Conscience inzoomt op de ‘welvarende Vlaamse steden uit de middeleeuwen’. De Antwerpse uitgever Buschmann goot de meer dan zevenhonderd bladzijden in drie fraaie boekdelen met als extraatje een uitvouwbare kaart van het oude Gent. In de roman maakt de lezer kennis met het op historische bronnen…

Het slechte geweten van Vlaanderen. Aflevering 6: “Door de gunstigste gastvryheid aengelokt” – Over De Leeuw van Vlaenderen (1838), De Boerenkryg (1853) en Batavia (1858)
door Kevin Absillis | Feuilleton over het racisme van Hendrik Conscience (1812-1883)

De Leeuw van Vlaenderen, het kan kennelijk nooit genoeg herhaald worden, is een lofzang op de stedelijke burgerelite die zich in de veertiende eeuw aan het losmaken was van feodale beperkingen.[1] Van deze emancipatie zijn Jan Breydel (the muscles) en Pieter Deconinck (the brains) de belichaming. De titel van de roman is dan ook een…

Het slechte geweten van Vlaanderen. Aflevering 5: Racismen
door Kevin Absillis | Feuilleton over het racisme van Hendrik Conscience (1812-1883)

Hendrik Conscience is na zijn dood dus verwikkeld geraakt in een botte ideeënstrijd, die vandaag een schaduw over zijn oeuvre werpt. Dat oeuvre staat in intellectuele kringen bekend als grondig fout en het hoofdbestanddeel van het probleem heet afwisselend rassenhaat, racisme, xenofobie of vreemdelingenfobie. Veel nauwkeuriger worden de aantijgingen zelden geformuleerd, en definities van deze…

Het slechte geweten van Vlaanderen. Aflevering 4: Creatief met Conscience
door Kevin Absillis | Feuilleton over het racisme van Hendrik Conscience (1812-1883)

De interventies van de Van Nu en Straks-ers hebben het vel van Conscience niet kunnen redden. De man die zijn volk leerde lezen werd vanaf de jaren 1920 verder ingelijfd door dat deel van de Vlaamse beweging dat zich zou verliezen in essentialistische illusies rond volk, manhaftigheid, ongerepte tradities en, daarmee almaar onlosmakelijker verbonden, raszuiverheid.…

Het slechte geweten van Vlaanderen. Aflevering 3: Stammenstrijd versus klassenstrijd
door Kevin Absillis | Feuilleton over het racisme van Hendrik Conscience (1812-1883)

De bovenstaande reconstructie lokt de vraag uit waar en wanneer met de thans zo vanzelfsprekende associatie tussen Conscience en racisme een begin werd gemaakt. Welnu, de vroegste sporen ervan zijn aan te treffen nauwelijks enkele jaren na de dood van de schrijver. Een voorbeeld bevat de rubriek ‘Tap in, tap uit’ die Jules De Bleye…

Het slechte geweten van Vlaanderen. Over het racisme van Hendrik Conscience (1812-1883)
door Kevin Absillis | Feuilleton aflevering 1 en 2

Doodgeknuffeld door rechtse krachten en verketterd door intellectuelen en kunstenaars: ziedaar het lot van Hendrik Conscience in Vlaanderen. Meer dan tweehonderd jaar na zijn geboorte is de schrijver, ooit uitbundiger gevierd dan de Rode Duivels vandaag, verveld tot een symbool in een aanslepende cultuuroorlog. Intussen durft geen weldenkend mens zijn boeken nog open te slaan…

Schutter zonder munitie: bij het boekenweekessay van Özcan Akyol
door Jeroen Dera

Begin maart kreeg Özcan Akyol de pennen in beweging met zijn polemische boekenweekessay Generaal zonder leger. In dat boekje, voor een deel gebaseerd op eerdere columns van de auteur, trekt Akyol van leer tegen de in zijn ogen elitaire boekenwereld. De opvattingen van de rebelse dwarsdenker verdwenen echter al snel naar de achtergrond door de…

POËZIEVERGETELHEID – De feilen van De Keizers Verweybiografie
door Johan Sonnenschein

Literaturvergessenheit – die heideggervariatie dringt zich op na lezing van Als een meeuw op de golven. Albert Verwey en zijn tijd (2017) van Madelon de Keizer. De term is gemunt door Aukje van Rooden in haar essay Literatuur, autonomie en engagement (2016), dat dit jaar verscheen in een Engelse editie. In het spoor van vooral…